Lụa tơ tằm nên được giặt tay bằng nước mát (dưới 30°C) với dầu gội hoặc nước giặt trung tính. Không vò mạnh, không vắt xoắn, và phơi trong bóng râm. Sợi tơ là sợi protein tự nhiên, giống sợi tóc, nên cách chăm sóc cũng gần giống cách chăm tóc: nhẹ nhàng, mát và tránh hóa chất mạnh. Dưới đây là từng bước, kèm cách xử lý những sự cố hay gặp.
Vì sao lụa tơ tằm cần giặt khác vải thường?
Sợi tơ là protein do con tằm nhả ra (xem Từ con tằm đến tấm lụa), nên dễ bị tổn thương bởi nước nóng, chất tẩy có tính kiềm mạnh và ánh nắng gắt.
Sợi tơ mảnh và trơn. Vò hay vắt mạnh có thể làm xô sợi và mất độ óng.
Màu nhuộm trên lụa, nhất là màu nhuộm tự nhiên như trên khăn lụa tơ tằm nhuộm màu tự nhiên, có thể nhạt dần nếu gặp xà phòng mạnh hoặc phơi nắng lâu.
Chăm đúng cách thì một chiếc khăn lụa dùng được rất nhiều năm.
Cách giặt lụa tơ tằm bằng tay (5 bước)
Chuẩn bị nước mát, dưới 30°C (nhúng tay vào thấy mát là được). Hòa một ít dầu gội hoặc nước giặt dành cho lụa, len (loại trung tính, không chứa chất tẩy).
Ngâm ngắn: nhúng lụa vào, ngâm khoảng 3–5 phút. Không ngâm qua đêm.
Nhấn nhẹ: dùng lòng bàn tay nhấn và khỏa nhẹ trong nước. Không chà, không vò.
Xả sạch bằng nước mát 2–3 lần. Ở lần xả cuối, có thể thêm vài giọt giấm trắng vào chậu nước để trung hòa xà phòng còn sót và giúp mặt lụa óng hơn, sau đó xả lại bằng nước sạch.
Thấm khô, không vắt: trải lụa lên một chiếc khăn bông, cuộn tròn lại rồi ấn nhẹ để khăn bông hút bớt nước.
Có giặt lụa bằng máy được không?
Không khuyến khích. Nếu bắt buộc phải giặt máy: - Cho lụa vào túi giặt lưới. - Chọn chế độ giặt tay / đồ mỏng (delicate), nước lạnh, không vắt hoặc vắt ở tốc độ thấp nhất. - Không giặt chung với quần jean, đồ có khóa kéo, móc cài.
Với khăn làm quà hoặc lụa nhuộm màu tự nhiên, giặt tay vẫn là cách an toàn nhất. Khăn đũi như khăn đũi choàng cổ xanh navy cũng nên giặt tay theo cách trên.
Phơi lụa: bóng râm, không kẹp
Phơi trong bóng râm, nơi thoáng gió. Ánh nắng trực tiếp có thể làm lụa bạc màu và giòn sợi.
Vắt ngang lên sào hoặc trải phẳng. Không dùng kẹp, vì dễ để lại vết hằn.
Không sấy khô bằng máy sấy nhiệt.
Ủi lụa không bị bóng hay cháy
Ủi khi lụa còn hơi ẩm, ở mức nhiệt thấp nhất hoặc chế độ "Silk".
Ủi mặt trái, hoặc lót một lớp vải cotton mỏng giữa bàn ủi và lụa.
Không phun nước trực tiếp lên lụa khi ủi, vì dễ để lại vết loang.
Cách nhẹ nhàng nhất: dùng bàn là hơi nước (steamer), hoặc treo lụa trong phòng tắm sau khi tắm nước nóng để nếp nhăn tự giãn.
Xử lý sự cố thường gặp
Sự cốCách xử lýKhông nênVết ố, vết mồ hôiXử lý càng sớm càng tốt: thấm nước mát vào vết bẩn, giặt tay như trên. Vết ố vàng lâu ngày nên mang đến tiệm giặt khô có kinh nghiệm với lụa.Dùng thuốc tẩy (javel), cồn, nước tẩy trắngVết nước hoa, mỹ phẩmGiặt nhẹ bằng dầu gội. Lần sau hãy xịt nước hoa trước rồi mới quàng khăn.Chà mạnhLụa bị co nhẹHấp hơi nước rồi kéo nhẹ nhàng theo chiều sợi khi lụa còn ấm ẩm. Thường do giặt nước nóng.Giặt lại bằng nước nóngLụa bị xỉn, mất óngXả qua nước mát có vài giọt giấm trắng, rồi xả lại nước sạchDùng nước xả vải có hương mạnhNhăn sau khi cấtHấp hơi nước hoặc ủi mặt trái ở nhiệt độ thấpỦi nhiệt cao
Cất giữ lụa tơ tằm
Giặt sạch và để khô hoàn toàn trước khi cất. Mồ hôi và vết bẩn để lâu sẽ thành vết ố vàng.
Gấp nhẹ, hoặc cuộn tròn để hạn chế nếp gấp. Với khăn khổ 70 × 180 cm, cuộn quanh một ống giấy là gọn nhất.
Cho vào túi vải cotton hoặc giữ trong hộp quà KIM TAM. Tránh túi nilon kín vì lụa cần thoáng khí.
Để nơi khô ráo, tránh nắng. Nếu muốn chống ẩm hoặc côn trùng, dùng túi thơm oải hương hoặc gỗ tuyết tùng, không để long não tiếp xúc trực tiếp với lụa.
Câu hỏi thường gặp
Giặt lụa tơ tằm bằng dầu gội có được không? Được. Dầu gội dịu nhẹ được làm cho sợi tóc, cũng là sợi protein, nên khá hợp với lụa. Chỉ dùng một lượng nhỏ và xả thật sạch.
Lụa tơ tằm có bị ra màu khi giặt không? Một số màu đậm hoặc màu nhuộm tự nhiên có thể ra một chút màu ở vài lần giặt đầu. Nên giặt riêng, dùng nước mát và không ngâm lâu.
Bao lâu nên giặt khăn lụa một lần? Khăn quàng cổ không cần giặt sau mỗi lần dùng. Hãy giặt khi khăn có mồ hôi, mùi hoặc vết bẩn, và luôn giặt trước khi cất lâu.
Có nên giặt khô (dry clean) lụa không? Với áo dài lụa gấm hoặc đồ may đo cầu kỳ, giặt khô ở tiệm có kinh nghiệm là lựa chọn an toàn. Với khăn lụa, giặt tay tại nhà theo hướng dẫn trên là đủ.
Xem các mẫu khăn lụa tơ tằm KIM TAM → /vi/categories/khan-lua · Còn câu hỏi khác? Xem mục Hỏi đáp hoặc liên hệ KIM TAM.